Aquis Querquennis

Formación - AquisQuerquennis 3D

Saber valorar e así preservar e protexer

Aquis Querquennis , coñecido coloquialmente como A cidá (en galego “a cidade”), é un complexo arqueolóxico romano formado por un campamento romano e unha mansión viaria situada na parroquia de Baños de Bande, en Galicia, á beira do río Limia no encoro das Conchas. O campamento estableceuse no lugar para a construción de Via XVIII ou Via Nova, unha estrada que unía Bracara Augusta e Asturica Augusta. Ocupou entre o último cuarto do primeiro século ata os anos vinte do segundo. A mansión-estrada foi un aloxamento de viaxeiros na mencionada estrada, ocupada nos séculos II – III. No mes de setembro do ano 2018 foi declarada Ben de Interese Cultural​

Unha ruta de peregrinación a Santiago de Compostela atravesa o lugar, coñecido como “Ruta da Rainha Santa”, nome debido á peregrinación feita por Isabel de Portugal, no século XIV e seguida en séculos posteriores por numerosos peóns. Esta ruta coincide no seu tramo inicial ata Bande coa citada vía romana: Vía Nova e está reivindicada como “estrada xacobea” por varias asociacións da rexión.

No lugar atópase o Centro de Interpretación Aquae Querquennae-Vía Nova, que alberga un museo e varias salas explicativas do complexo arqueolóxico.

Descubrimento e escavación do campamento
As primeiras enquisas foron realizadas por Florentino López Cuevillas na década de 1920, despois de visitar o local o 5 de xuño de 1921 con Ramón Otero Pedrayo, Vicente Risco e o avogado de Bande Farruco Pena2. En 1949 foi inundada baixo o encoro de Las Conchas, en Fenosa. Esta empresa autorizou as escavacións desde 1975, baixo a dirección de Antonio Rodríguez Colmenero durante vinte anos, centrándose especialmente no cuadrante noroeste. Hoxe seguen da man de Santiago Ferrer Sierra.

Descrición do campamento
O campamento, que ocupaba unha superficie de 2,5 hectáreas, estaba rodeado dun muro rectangular e cantos redondeados. Na mesma praza destacaban torres defensivas cuadrangulares entre as portas e nas esquinas. O muro foi construído con pequenos perpiaños de granito, unidos ao óso (incrustado sen cemento), tiña 3,20 m de ancho e uns 5 m de alto, e estaba cuberto por almenas semicilíndricas. O sistema defensivo tamén tiña un foso exterior en forma de V, de 5 metros de ancho e aproximadamente 3 metros de profundidade. Tiña catro portas monumentais, das que se escavaron o Principalis Sinistra (porta principal no lado esquerdo) e o Decumana, no lado oeste. O Principalis tiña dous buratos, un de entrada e un de saída. O Decumana era similar, pero cunha única abertura. O sistema defensivo complétase co intervalo de 11 m de ancho, un espazo de seguridade sen construcións entre a muralla e a primeira liña de edificios.

A mansión da estrada
A poucos metros do campamento está a mansión da estrada. Sería o terceiro dende Braga. Nela hai varias estancias, que serían empregadas para aloxar aos viaxeiros que percorreron a vía romana e como cortellos para as cabalarías. Tamén se atopou un forno para asar pan e un pozo circular. Hai tamén un vestíbulo de baldosas para acceder a el.

Moi preto da pousada está unha zona de manantial, coñecida como O Baño. Nel hai varias piscinas e bañeiras de pedra, que son vestixios dun balneario que funcionou ata a construción do citado encoro de Las Conchas. No lugar estarían as termas romanas, pero aínda non foron escavadas.